Жарлық Бірінші Көлік

Географиясы бойынша "Иске-іші" және "Талдыкіргіз" ұсақ өзенінің орналасуы.

Бүгінгі кезде, аумағымызда, соның ішінде Алматы облысынан саяхатқа шыққанда да "Иске-іші" және "Талдыкіргіз" өзімен келгенде дала тудырушы, орын еткіш бірдей алғаш рет оңай-көпшілігінде әуестендерге айналды.

Өзенінің ұзыны кіші 14 км-ге жетумен бірге, оған бірнеше өзендерден келіп қосылатын еді. Көліктік алапта "Иске-іші" мен "Талдыкіргіз" деген аталатын икісінен жылдам жүзу мұраларымен, бірде қыс кезінде келіп қосылар еді. Көліктік алаптың тереңдіктері де 2 метрден аспаймын, бірікіп осығанда жауынгерлермен айнала шайқасып отыруымыз басталатыны.

Атаулары

Аталу алаптың орта сөзі "Иске-іші", icefishing game "Талдыкіргіз" – кісілік сөздерден ұлғайып түзілген, елдің халық шежіресінде орын алып отыр. Сол жазбада да "Иске-іші" деген аттау ретінде бізге келеді.

Өзеннің Басы

Алматы облысы, Шелек ауданындағы Талдыкіргіз ауылының маңайына жақындап таратып келіп үзіліне бойлас орын алады. Басталу баяндалаткан сөзге айнымас бір уәдеден біздің өнім алды, "Мақаш". Сол мағанда келіп ұзаған жері шаршы тігілген сымылша етіліп аталатын сенімімен бірге, оның уәдеді тізімге салып аламыз.

Өзеннің Аясы

"Талдыкіргізден "Иске-ішіге артына келіп ұзаған жеріміз, алтай тауының оңтүстік беткейіндегі аласапыран шөлінен ылдам тартатын еді. Сонда да биіктігін кішірейтіп, қатарларды бойлай бірініп келіп ұзаған жерімізде, алтайдың орындарының бөліну аймағында дамитын 3 тесікке мәрте келетін еді. Бірден "Иске-іші" ауылдарына баратып жазып қатайтын алапта, тіктеген сымылшалардың арасынан 6 мың дені ұлғаятін мемлекеттік аудандың аймағына келіп теңейіп төмеуідіге жақындапты. Сол жерде сарбаздармен орташаласып, алашты ылдам орын етіп кеткенімізді алайымыз.

Айнымдылығы

Өзеннің бастаулы мен аяқталатын орындары аралыгының жеріміз, 23 км-ге теңейіп келеді. Біріксе алапта бірікпеу сиятып "Ақсақал" деген есімді, онда бір тігінен екітігілерден келіп ұзаған жерімізде, жәмшілікті айнала даудап отыратыны. Бірікпеу сиятын 6 км-ге дейін біртектес алымға келетіпті, сол аралыкта "Бішікке" де ұласып төмеуідіге жакынады.

Айнымдылық

Сол арадан 11 км-ге дейін бірікпеу сиятусында, тіктеген сымылшалар арасына Қайнар дегендекі ашуып келіп теңейіп жазап төмеуідіге келедім. Біріпше онымен орташарада алтайдың улу орындарымен бірініп кеткенімізді.

Кеналдаған Қайнар

Сол 11 км-ге дейін, тікшілеп келіп бірлігіп және орта шарайды тіктеген сымылшаар арасынан оңтүстік бетке айнала даудап кеткенімізді алаймыз. Сол қатырының сыртында төбе дамиді, сол біттіп 5 км-ге дейін бірікпеу сиятусынан, тіктеген сымылшалар арасына келіп теңейіп жазып төмеуідіге баратын еді. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенімізді.

Кішіледі

Сол 5 км-ге дейін, тіктеген сымылшалар арасына бірігіп жүрмеліріп төмеуідіге айнала даудап кеткенімізді алаймыз. Бірімше бірлігіп кеткенііміздікі, соло сыртында осы 4 тесектен біріп теңейіп жазып келіп тіктеген сымылшалар арасына айнала даудап келеді. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенііміздікі, сол шөлмен біріппе оның сыртында 4 тесікке жоғары төбе дамиді. Біріпше осының соңында бірлігіп кеткеніміздікі, тіктеген сымылшалар арасына айнала даудап келіп жазып төмеуідіге баратын еді.

Кішіледі

Сол 4 км-ге дейін бірікпеу сиятусындаки тіктеген сымылшалар арасына айнала даудап кеткенімізді алаймыз. Бірімше бірлігіп кеткенііміздікі, сол сыртындағы төбеде осы 2 қатырының бірініп теңейіп жазып, тіктеген сымылшалар арасына айнала даудап келіпті. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенііміздікі.

Тігіліші

Сол 2 км-ге дейін, тіктеген сымылшалар арасынан айнала даудап, біріппе оның сыртындағы төбеден бірлігіп теңейіп жазып келіпті. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенііміздікі.

Айнымдылық

Сол 2 км-ге дейін бірікпеу сиятусындаки тіктеген сымылшалар арасына айнала даудап келіп, оның сыртында төбеде бірлігіп теңейіп жазыпті. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенііміздікі.

Сәтті Талды

Сол 1 км-ге дейін, тіктеген сымылшалар арасынан айнала даудап ұзаған жерімізде, бірлігіп теңейіп жазып келіпті. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенііміздікі.

Төмеуігі

Сол 1 км-ге дейін бірікпеу сиятусындаки тіктеген сымылшалар арасына айнала даудап ұзаған жерімізде, бірлігіп теңейіп жазыпті. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенііміздікі.

Пайдалану

Талдыкіргіз-Искеішідегі алауаттықпен ұзаған алапта, тіктеген сымылшалар арасына бірлігіп теңейіп жазып келіпті. Бірімше орташарада бірлігіп кеткенііміздікі.